Yogaleraar Mark Das zegt dat je online kunt leren handstanden

De internationale yogaleraar Mark Das staat bekend als specialist in handstanden. Hij woont nu op Bali en bereikt via zijn online Handstand Academy leerlingen over de hele wereld. We hebben onlangs met hem gepraat over zijn unieke trainingsmethode, de rol van handstanden in de asana-beoefening en zijn lesfilosofie, zowel in de studio als online. En wie weet maakt hij onderweg wel even reclame voor zijn favoriete reismat. Laten we Mark Das eens beter leren kennen!

We weten dat je een achtergrond hebt in zowel vechtsporten als gymnastiek. Hoe brengt yoga aspecten van die trainingen samen?

Toen ik 21 was, woonde ik in een klooster in China waar ik me volledig verdiepte in Shaolin-kungfu. De belangrijkste reden dat ik naar China ging, was om een betere vechtsporter te worden, maar ik kreeg zoveel meer. Ik ontdekte dat beweging veel meer was dan alleen je lichaam bewegen; er was een niveau van verhoogd bewustzijn, van mindfulness, dat deel uitmaakte van de bewegingsbeoefening.

Toen ik de kinderen zag die in het klooster woonden, maakte het eigenlijk niet uit of ze aan het vechten waren, de afwas deden of aan het eten waren: overal zat dezelfde focus in. Zo zag ik dat beweging verweven is met alle aspecten van het leven. De manier waarop ze met beweging of vechtsporten omgingen, was dezelfde manier waarop ze het leven benaderden.

Ik ben als volwassene met turnen begonnen. Ik kwam voor het eerst in aanraking met handstanden in het Chinese klooster, en tijdens mijn turnjaren op de universiteit, van mijn 22e tot mijn 24e, werd ik er steeds beter in. En ik zag hetzelfde gebeuren bij het turnen. Hoe meer focus en mindfulness je had tijdens de training, hoe beter je prestaties waren. Diezelfde focus was er altijd. Er was geen verschil tussen de sportzaal binnenlopen, de afwas doen of trainen.

Dit is waar yoga voor mij om draait: de aandacht, de verbinding met jezelf en de verbinding met anderen. Dus toen ik met yoga begon, kon ik me al volledig inzetten, zowel door aandacht als door een stevige beoefening. Bij handstanden zijn er veel zelfbeperkende overtuigingen die je moet overwinnen, dus de aandacht en focus zijn heel belangrijk, en hebben ervoor gezorgd dat ik mijn beoefening heb ontwikkeld tot wat het nu is.

Wat spreekt je zo aan aan handstanden?

Toen ik voor het eerst met handstanden begon, was ik vrijwel meteen verkocht. Het was een heel leuke uitdaging. En het leuke eraan was dat ik constant tegen mijn grenzen aanliep.

Het lijkt een beetje op een baby die probeert te leren op twee voeten te staan. In het begin zijn ze wankel en trillerig, omdat het zenuwstelsel en de spieren gewoon nog niet gewend zijn aan die houding. De baby heeft dan een soort externe steun nodig, zoals een tafelblad, een bank of zijn ouders. Het is een proces waarbij je lichaam de zenuwbanen en spierkracht opbouwt, en als je lang genoeg op twee voeten blijft staan, valt het ineens op zijn plaats. Iets soortgelijks gebeurt bij de handstand. Je lichaam weet gewoon nog niet wat het betekent om jezelf ondersteboven op twee handen te ondersteunen. Ik neem de tijd om de kracht en het zenuwstelsel op de juiste manier te ontwikkelen, zodat ik comfortabel midden in de kamer een handstand kan houden en een minuut of twee in balans kan blijven. De weg daar naartoe is behoorlijk lang.

Ik ben het type dat dol is op patronen, grafieken, cijfers en iets steeds weer herhalen om via video-opnames en analyse naar kleine verbeteringen te zoeken. Ik ga vrij wetenschappelijk te werk bij het oefenen van de handstand. Dat is nog iets wat het voor mij zo interessant maakt, want je moet steeds weer hetzelfde doen, en na verloop van tijd gaat het soepeler. Nu is dit niet voor iedereen weggelegd. Sommige mensen houden van afwisseling, en bij het idee van herhaling krimpen ze ineen!

Een handstand maakt je geen beter mens. Het is gewoon een vaardigheid die je kunt ontwikkelen en een hulpmiddel dat je kunt gebruiken om jezelf beter te leren kennen. Het kost veel energie en toewijding, dus de handstand heeft (na meer dan acht jaar oefenen) mijn geduld en toewijding aanzienlijk verbeterd, en ook de mate waarin ik mezelf toestaat om even pauze te nemen. Want handstanden zijn een levenslange reis; er valt altijd wel iets te verbeteren, wat betekent dat ik een stuk aardiger tegen mezelf kan zijn.

We hebben het vaak over yoga als een beoefening voor lichaam en geest. Wat is de mentale kant van de handstand? Merk je dat het bepaalde mentale voordelen heeft?

Het doen van handstanden zelf heeft veel mentale voordelen. De eerste is het overwinnen van beperkende overtuigingen. De verhalen die we onszelf vertellen. ‘Wat als ik mezelf bezeer? Ik ben niet sterk genoeg. Ik ben te onhandig.’ Ze rechtvaardigen bijna dat je NIET oefent, zelfs als je er heel graag mee wilt beginnen. Als je vasthoudt aan deze overtuigingen, leef je in het rijk van de mogelijkheden. Alles zou mogelijk zijn als je ALLEEN maar niet zo was, of als je ALLEEN maar niet zo was. Als je de hele tijd in dat rijk leeft, is dat een heel veilige plek.

Zodra je die eerste stap zet op weg naar een handstand, door mee te doen aan een workshop of je te committeren aan regelmatige oefeningen, begin je te beseffen: ‘O, misschien kan ik dit wel, ik boek vooruitgang en leer erbij, en ik ga dit kunnen.’ Langzaam maar zeker begin je die zelfbeperkende overtuigingen weg te werken. Een van de dingen die ik zie, is het rimpeleffect; die boost in zelfvertrouwen verspreidt zich naar andere aspecten van je leven. Ik had een ‘grondgebonden’ leerling die echt moeite had om zich omhoog te werken naar een handstand. Ze kwam naar een intensieve week op Bali en op de vierde of vijfde dag overwon ze haar angst om zich omhoog te werken. Toen ze daarna weer thuiskwam in haar normale leven, merkte ze dat ze zich zoveel krachtiger voelde. Als ik handstanden kan doen en die angst kan overwinnen, wat kan ik dan nog meer doen of overwinnen om mijn passies tot bloei te laten komen?

Wat is je lesfilosofie?

Als docent draait het niet om mij, maar om mijn studenten. Er zijn een paar dingen die ik altijd in gedachten houd. Het eerste is een model van competentie, autonomie en verbondenheid. Je student wil drie dingen. Ten eerste wil hij of zij zich competent voelen, het gevoel hebben dat hij of zij iets kan; ten tweede wil hij of zij het gevoel hebben dat hij of zij het zelfstandig kan; en ten derde is er het gevoel van verbondenheid, een manier om zich verbonden te voelen. Dit houd ik altijd in mijn achterhoofd. Het andere idee waar ik mee werk, is dat het niet uitmaakt hoeveel leerlingen er voor me staan: er zijn altijd drie soorten: de beginner, de halfgevorderde en de gevorderde. En ik wil me altijd op alle drie afstemmen.

Ik begin alle lessen met een kring waarin we met elkaar praten en elkaar leren kennen. En aan het eind doen we hetzelfde om af te sluiten. Dus ook al is de handstand een solo-oefening, het is goed om het te doen in een hechte groep mensen die je steunen, en bij het lesgeven in handstanden is een veilige omgeving HET BELANGRIJKSTE. Zorg dat ze altijd veilig zijn. Spring bij om te helpen als ze nog niet klaar zijn voor de volgende stap. Leer ze hoe ze elkaar kunnen ondersteunen, hoe ze elkaar kunnen helpen. Nogmaals, als docent draait het niet om mij. Ik ben de laatste die weggaat, zodat ze zoveel vragen kunnen stellen als ze willen. Doordat het niet om mij draait, heb ik mijn studenten echt van dienst kunnen zijn en een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan hun handstandbeoefening. Ik heb een passie voor lesgeven in het algemeen. Ik vind het echt geweldig. Ik heb lesgegeven in verschillende bewegingsvormen en -stijlen, en gastcolleges gegeven aan mijn oude universiteit. Gaandeweg heb ik een passie voor handstanden ontwikkeld en nu kan ik die twee combineren.

Hoe is het om online handstanden te leren aan yogabeoefenaars?

Ik doe dit nu al een tijdje en het geeft zowel de studenten als mijzelf veel kracht. In het begin was ik er nogal sceptisch over, maar het lijkt echt goed te werken, vooral voor handstanden. Ik merk dat studenten meer toegewijd zijn en eerder volhouden. Als internationale yogadocente ben ik maar één of twee keer per jaar in een stad, waardoor er soms een gebrek aan continuïteit is met mijn studenten, en daardoor soms moeite om vooruitgang te boeken naar waar ze naartoe willen. Maar dit online model heeft mij en mijn studenten veel meer continuïteit gegeven.

Wat is je beste reistip?

Ik reis al 11-12 jaar af en toe in mijn eentje. Tussendoor heb ik in Nederland en China gewoond, en nu woon ik op Bali. Toen ik begon met reizen, nam ik altijd ZO VEEL spullen mee. Alles waarvan ik dacht dat ik het misschien wel nodig zou kunnen hebben. Dus ik had altijd veel te veel weight op mijn rug. Mijn beste tip is dus: reis licht!

Ik heb de hoeveelheid spullen die ik meeneem steeds verder teruggebracht, en dat heeft uiteindelijk geleid tot een minimalistische levensstijl. Alles wat ik bezit past in mijn kleine rugzak. Daardoor kan ik hem meenemen als handbagage en op mijn scooter, omdat hij zo makkelijk mee te nemen is. Ik neem ook een Liforme-reismat mee. Dat is het dus! Het helpt me te beseffen dat ik met heel weinig kan leven, alleen het hoognodige: kleren, een paar boeken, mijn mat en een paar technische apparaten.

Wat is jouw favoriete reisbestemming?

Ik woon op Bali en ik vind het hier geweldig. Ik hou van de bergen, de rijstvelden, de vriendelijke mensen. Het klimaat, het weer, de zonsop- en -ondergangstijden die het hele jaar door hetzelfde zijn. Het is een plek waar je je thuis voelt. Ga de bergen verkennen, de watervallen, de steile kliffen waar je de zonsondergangen kunt bekijken en het prachtige koraal van bovenaf kunt zien. Lege stranden waar je schelpen kunt zoeken, boeren ontmoeten die zo vriendelijk zijn, ook al kan ik niet veel met ze communiceren! De vriendelijkheid en hartelijkheid van de lokale bevolking straalt er echt vanaf.

Als je een yogastudio zou openen, hoe zou je die dan noemen?

Geen plannen, maar ik heb wel dromen! Op dit moment is de Handstand Academy de online versie van deze community. Dus als ik een studio zou opzetten, zou dat een fysieke weerspiegeling zijn van mijn online community, en zou het draaien om handstanden en lesgeven. Dus het zou de Handstand Academy heten.

Foto’s: @nickypearsprout, @dylanwernerphotography en @oc_rome