€ EUR
Overal waar yoga wordt beoefend, zie je afbeeldingen van de lotusbloem: op de muren van yogastudio’s, op boekomslagen, in logo’s en op yogamatten. Het is duidelijk dat de lotus en yoga hand in hand gaan, maar waarom eigenlijk? Wat is de oorsprong van deze associatie, wat is de geschiedenis erachter en welke moderne interpretaties zijn zo blijvend gebleken? Als je je ooit hebt afgevraagd wat er nou precies aan de hand is met al die lotusbloemen, dan hebben wij de antwoorden voor je.
De lotusplant
Nelumba nucifera, ook wel bekend als de heilige lotus, is een behoorlijk wonderbaarlijke plant. Hoewel hij op een waterlelie lijkt, is het eigenlijk een andere soort. Je herkent hem aan de hoge stengels die boven het water uitsteken en de lotusbladeren en -bloemen dragen, die waterafstotend zijn.
Veel delen van de plant zijn eetbaar, waaronder de zaden, scheuten, wortelstokken en bladeren. De lotus komt van nature voor in grote delen van Azië, waar hij van oudsher zowel voor medicinale als culinaire doeleinden werd gebruikt. Kolonies lotusplanten kunnen duizenden jaren standhouden. De zaden zitten in een harde schil en kunnen honderden jaren in rusttoestand blijven voordat ze met succes opnieuw kunnen worden gekweekt.
De schoonheid en geur (die de insecten aantrekt die als bestuivers fungeren) van de lotusbloem verklaren waarom mensen er zo door gefascineerd zijn en waarom de lotus als symbool in veel oude religies is opgenomen, waaronder die van Griekenland, Perzië, Egypte en het Indiase subcontinent. Het vermogen van deze verbazingwekkende bloem om te gedijen in moerassige, troebele omgevingen heeft ook bijgedragen aan haar aantrekkingskracht en symboliek.
Het lotussymbool in het boeddhisme en het hindoeïsme
De symboliek van de lotus in yoga komt vooral voort uit twee oude religies van het Indiase subcontinent: het boeddhisme en het hindoeïsme.
De heilige lotus is al sinds het prille begin een onlosmakelijk onderdeel van de boeddhistische iconografie en leer. De Boeddha wordt vaak afgebeeld zittend op een lotustroon, en de zuivere Wit lotusbloem die boven de modderige bodem uitrijst, staat symbool voor verlichte wezens die boven de smetten van de onzuivere wereld uitstijgen.
De levenscyclus van de lotus – van zaadje tot bloem tot zaadje – staat voor reïncarnatie. Een lotus met acht bloemblaadjes komt vaak voor in afbeeldingen van het Dharmawiel met acht spaken, dat symbool staat voor het achtvoudige pad. Het boeddhisme is ook de bron van de mantra “Om mani padme hum” (Gegroet, het juweel in de lotus), wat laat zien hoeveel waarde boeddhisten hechten aan alles wat de plant vertegenwoordigt.
In het hindoeïsme wordt de godin Lakshmi vooral met de lotus geassocieerd. Ze wordt meestal afgebeeld met lotusbloemen in haar handen, staand of zittend op een extra bloem. Ze is onder andere de godin van schoonheid, welvaart, vruchtbaarheid en wijsheid. Haar partner, de god Vishnu, wordt ook vaak afgebeeld met een lotus in een van zijn vier handen, wat zijn zuiverheid en superioriteit symboliseert. In één versie van de scheppingsmythe van het hindoeïsme wordt Brahma, de schepper, geboren uit een lotusbloem die uit de navel van Vishnu groeit.
Lotuspositie (Padmasana)
De lotushouding, waarbij de naar boven gerichte voetzolen op lotusbloemblaadjes lijken, is een van de houdingen die worden genoemd in de vroegste bewaard gebleven yogabronnen, waarin de beoefening van asana’s ter ondersteuning van meditatie wordt geïntroduceerd.
De yogi die in de lotushouding mediteert, staat tegenwoordig symbool voor iemand die volledig in verlichting is ondergedompeld, maar het vermogen om lang in de lotushouding te zitten wordt niet langer gezien als een voorwaarde voor meditatie.
Voor moderne beoefenaars wordt de Lotus beschouwd als een gevorderde houding, omdat je veel flexibiliteit in je heupen nodig hebt om overbelasting van je knieën te voorkomen. Onze volledige instructies voor de Lotus en de Halve Lotus bevatten de veiligste manier om in de houding te komen.
Geen modder, geen lotus
De symboliek van de lotus die voor de moderne yogi het meest aanspreekt, is vaak dat een plant die in zo’n vieze omgeving groeit, zo’n prachtige bloem kan voortbrengen. Deze les geeft hoop en bevestiging aan mensen die ernaar streven om rommelige omstandigheden te overstijgen. De lotusbloem die boven het moeras uitrijst, staat voor het potentieel dat er uit tegenslag een prachtig leven kan ontstaan. Het populaire gezegde ‘geen modder, geen lotus’ suggereert zelfs dat er een beetje modder nodig is om iets buitengewoons te creëren.
Bron:
Griffiths, Mark. The Lotus Quest: In search of the sacred flower. St. Martin’s Press, 2009.
